Rosyjski rynek tytoniowy w cieniu wojny rosyjsko-ukraińskiej
Zostaw wiadomość
Rosyjski rynek tytoniowy w cieniu wojny rosyjsko-ukraińskiej
Konflikt rosyjsko-ukraiński trwa już ponad rok. Do tej pory Europa i Stany Zjednoczone wprowadziły kilkanaście rund sankcji wobec Rosji. Nasilenie jest bezprecedensowe. Niewykluczone, że w przyszłości Zachód wspólnie nałoży silniejsze i dalej idące sankcje. Jednak panika, jaką wywołało to na rynku, opadła. Jaki jest zatem obecny stan rynku rosyjskiego pod względem przemysłu tytoniowego? Jakie możliwości stwarza to chińskiemu przemysłowi tytoniowemu?
Rosyjski potentat tytoniowy objęty sankcjami
Od początku wojny między Rosją a Ukrainą Europa i Stany Zjednoczone coraz częściej nakładają sankcje na Rosję, angażując przedsiębiorstwa i osoby prywatne z branż takich jak przemysł wojskowy, lotnictwo, komunikacja, finanse, gospodarka i technologia. Niedawno sankcje zostały rozszerzone na osoby zaangażowane w przemysł tytoniowy. Igor Kesaev został ukarany przez UE, Wielką Brytanię i USA za „pomoc w rosyjskiej inwazji na Ukrainę”.
O Igorze Kesajewie jest współwłaścicielem Grupy Mercury, wiodącego dystrybutora rynku tytoniowego w Rosji. Grupa Mercury jest także lokalnym deweloperem i dystrybutorem dóbr luksusowych w Rosji. W okresie wzrostu gospodarczego na początku XXI wieku pomógł wielu międzynarodowym markom wejść na rynek rosyjski. W 2022 roku Kesaev został wymieniony przez Forbesa na 35. miejscu najbogatszych osób w Rosji i jest głównym udziałowcem fabryki Va Degtyarev, która produkuje karabiny maszynowe, broń przeciwpancerną i przeciwlotniczą, z których część była używana na ukraińskim polu bitwy. Od kwietnia 2022 roku Kesaev jest również przewodniczącym rady dyrektorów Megapolis, spółki handlowej joint venture w ramach Grupy Mercury.
Kesaev rozpoczął pracę w przemyśle tytoniowym na początku lat 90. Według profilu potentata z 2014 roku opublikowanego na rosyjskim portalu Forbes, wraz z upadkiem Związku Radzieckiego, międzynarodowe firmy tytoniowe, chcąc wprowadzić swoje produkty na rynek rosyjski, nawiązały współpracę z Kesaevem. Z biegiem czasu Kesaev zbudował Megapolis, największego rosyjskiego dystrybutora tytoniu, przejmując regionalnych konkurentów. Do 2022 roku Megapolis obsługuje 160{4}} sprzedawców detalicznych w całym kraju.
Ponadto Kesaev założył ukraiński oddział Megapolis, aby uczestniczyć w biznesie tytoniowym na Ukrainie. Po obaleniu w 2014 roku byłego prorosyjskiego prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza i przejęciu Krymu przez Rosję, ukraińscy urzędnicy zaczęli przyglądać się rosyjskim firmom we wszystkich sektorach gospodarki.
Według Ukraińskiego Komitetu Antymonopolowego Megapolis Ukraina kontrolowała wówczas 99 procent rynku dystrybucji wyrobów tytoniowych na Ukrainie. Kijów nałożył sankcje na Kesajewa w 2016 roku, twierdząc, że jego nieokreślone działania zagrażają bezpieczeństwu narodowemu Ukrainy. Starszy ukraiński prokurator oskarżył później Kesajewa o wspieranie „grup terrorystycznych” poprzez dostarczanie broni wspieranej przez Rosję grupie separatystów.
Dylemat międzynarodowych koncernów tytoniowych
Według badań International Institute for Management Development wiele zachodnich firm zadeklarowało natychmiastowe wycofanie się z Rosji na początku wojny rosyjsko-ukraińskiej, ale do końca 2022 r. mniej niż 9 proc. UE i G7 opuściło rynek tego kraju. Wynika to z wprowadzenia w Rosji nowych regulacji, w tym zapisu, że rząd ma prawo ustalać wycenę aktywów zagranicznych firm w Rosji, a także dywidendy i przepływy pieniężne nowych właścicieli, utrudniając wielonarodowym firmom przetrwanie bez poniesienia ogromnego finansowego ciosu. Wycofać się z rynku rosyjskiego.
Jeśli chodzi o przemysł tytoniowy, Rosja zawsze była ogromnym rynkiem dla przemysłu tytoniowego, z wysokim wskaźnikiem palenia i konsumentami akceptującymi e-papierosy i podgrzewane wyroby tytoniowe.
Nowe przepisy wprowadzone przez rosyjski rząd rzeczywiście postawiły międzynarodowe koncerny tytoniowe przed dylematem. Wkrótce po wybuchu wojny między dwoma krajami Imperial Brands sprzedał swój rosyjski biznes lokalnemu partnerowi, odnotowując stratę w wysokości 463 milionów dolarów w swoim rocznym zysku. Japan Tobacco zawiesiło inwestycje i ekspansję na rynku rosyjskim, ale obecnie nie planuje odejść. British American Tobacco (BAT) kontroluje prawie jedną czwartą rosyjskiego rynku. Od wybuchu wojny między obydwoma krajami firma ogłosiła wycofanie się z rosyjskiego i białoruskiego rynku tytoniowego w 2023 roku i prowadziła szczegółowe negocjacje ze swoimi dystrybutorami w Rosji w sprawie sprzedaży biznesu, ale nie poczyniono znaczących postępów.
Od czasu wprowadzenia nowych zasad w Rosji, dyrektor naczelny Philip Morris International, Jacek Olczak, powiedział, że jest odpowiedzialny za odzyskanie wartości dla akcjonariuszy, woląc zatrzymać firmę w Rosji, niż sprzedawać ją na surowych warunkach z Kremla. Próba sprzedaży rosyjskiego biznesu przez Philip Morris International utknęła w martwym punkcie, a dyskusje z co najmniej trzema „poważnymi” potencjalnymi nabywcami do niczego nie prowadzą. Chociaż cena wywoławcza nie została ujawniona, Philip Morris International posiada aktywa w kraju o wartości 2,5 miliarda dolarów, wynika z akt firmy. W 2022 roku przychody Philip Morris International wyniosą 31,7 mld USD, z czego 8 proc. będzie pochodzić z rynków rosyjskiego i ukraińskiego.
Ze względu na poważne zmiany w otoczeniu regulacyjnym w Rosji, Philip Morris International rozważa bardziej zrównoważony powrót na Ukrainę i obecnie bada możliwości wznowienia produkcji na Ukrainie. Philip Morris International wcześniej wstrzymał produkcję w swoim zakładzie w Charkowie z powodu obaw o bezpieczeństwo spowodowanych trwającą wojną. Niektóre z jej marek na Ukrainie są obecnie produkowane przez Imperial Brands w ramach ustaleń ad hoc. Ale teraz Philip Morris International pracuje nad budową własnego alternatywnego zakładu produkcyjnego na Ukrainie. Są dwa główne powody: po pierwsze, że Philip Morris International chce produkować własne produkty na Ukrainie, a po drugie, aby pokazać, że firma jest zaangażowana w inwestowanie na Ukrainie, nawet w czasie wojny.
Szanse dla chińskich firm e-papierosowych
Choć międzynarodowe koncerny tytoniowe nie wycofały się całkowicie z rosyjskiego rynku, liczba działających w Rosji zagranicznych marek e-papierosów stopniowo spada. Ponieważ rosyjski przemysł tytoniowy w dużym stopniu polega na wsparciu i inwestycjach zagranicznych marek, doprowadziło to do dużego niedoboru produktów na rosyjskim rynku tytoniowym i gwałtownego wzrostu cen, więc chińskie e-papierosy mają szansę na rozwój w Rosji.
Według stanu na koniec 2021 r. w Rosji jest ponad 5,{2}} sklepów sprzedających e-papierosy, w tym ponad 1100 w regionie moskiewskim. Według danych platformy nieruchomości DNA REALTY liczba sklepów tytoniowych w Rosji wzrośnie w 2022 roku o co najmniej 20 proc., a większość zysków będzie pochodzić ze sprzedaży e-papierosów. E-papierosy mają ogromny potencjał jako alternatywa dla rynku tytoniowego w Rosji, gdzie waperzy stanowią 6,8 proc. wszystkich palaczy. Rosja jest trzecim co do wielkości importerem ENDS na świecie po USA i Europie.
Chiny odpowiadają za 90 procent światowego rynku e-papierosów. W 2021 roku chiński eksport do Rosji sięgnie 82,5 mld rubli. W tym roku może wzrosnąć o 35 proc., osiągając 111 mld rubli, a na przyszłość jest duży potencjał.
